AK PARTİ ÜZERİNE SOSYOLOJİK ANALİZ - YUSUF YAVUZYILMAZ

AK PARTİ ÜZERİNE SOSYOLOJİK ANALİZ - YUSUF YAVUZYILMAZ

04.10.2026 06:25 | Güncelleme Tarihi: 04.10.2026 06:25

Ak Parti'nin uzun yıllardır devam eden iktidar deneyimini salt ekonomik ve buna bağlı olarak yolsuzluk; hukuk ve buna bağlı olarak adaletsizlik üzerinden okumak eksik bir okuma biçimidir. 

Ak parti, Cumhuriyet modernleşmesi boyunca kategorik olarak siyasal merkezin dışında tutulan, siyasal merkeze karşı öfkeli, siyasal periferide enerji biriktiren, muhafazakar dindar kitleleri siyasal düzenin merkezine taşımıştır. 

Bu süreçte muhafazakar dindarlar, toplumsal muhalefetin öncülüğünü yaptıkları dönemlerde imrenerek baktıkları asker, yargı, ekonomi ve bürokratik güç odaklarına sahip olmak bakımından seküler laiklere karşı büyük üstünlük sağladılar. 

Bu dönemde Ak Parti, başörtüsü yasağı ve Ayasofya'nın ibadete açılması gibi, asker – sivil ilişkileri gibi İslamcı düşüncenin öncelediği sorunları ortadan kaldırdı. Askerin siyaset üzerindeki etkisini, laik elitlerin siyasal merkez ile olan ayrıcalıklı ilişkisini çok büyük ölçüde ortadan kaldırdı. 

Bu durum Ak Parti ne kadar değişirse değişsin, kuruluş kodlarından ne kadar uzaklaşırsa uzaklaşsın muhafazakar kitlenin önemli bir bölümünde ödenemeyen bir borç oluşturdu. Muhafazakar dindar kitlenin önemli bir bölümü, her türlü eleştirisine karşın, bu borç altında Ak partiye desteğini sürdürüyor. 

Öte yandan siyasetin merkezine yerleşmek ve burada kalmak konusundaki iştah, Ak partinin kuruluş yıllarında sahip olduğu siyasal fıkıh anlayışının kodlarını önemli ölçüde değiştirdi. Değişim ve dönüşüm öncelikli siyasal anlayış yerini muhafazakar-milliyetçi kodların egemen olduğu bir siyasal anlayışa bıraktı. 

Bütün bu olumsuzluklara karşın Ak parti, muhafazakar dindarlardaki değişime hala cevap vermeye devam ediyor. Burada yüzleşilmesi gereken önemli bir soru şudur: Ak parti eski Ak parti değil, peki muhafazakar dindarlar eski muhafazakar dindarlar mı? Değişimi salt siyasal iktidara indirgemek hatalı bir siyasal analize yol açar. Ak Partinin değiştiği kadar seçmen kitlesi de değişiyor. 

Sosyolojik anlamda iktidarı kaybetmek istemeyen muhafazakar dindar siyasal elit ile iktidar sürecinde elde ettiği kazanımları kaybetmek istemeyen muhafazakar dindar toplumsal kitleler bu konuda büyük ölçüde anlaşmış durumdadır. 

Ak partinin siyasal elitlerinin kuruluş kodlarından uzaklaşıp onu destekleyen öznelerin kuruluş kodlarından durağan kaldığı iddiası sosyolojiye aykırıdır. 

Sonuç olarak Ak parti de onu destekleyen kitle de değişiyor, dönüşüyor, farklılaşıyor. Kuşkusuz sahip olduğu duyarlılıklar da değişiyor. 

2002 yılına kadar ahlaki bir dönüşüm fıkhını önceleyen ve bunu bir süre iktidarda da devam ettiren muhafazakar dindarlar şimdi, sahip olduklarını koruyacak bir fıkıh oluşturuyor. 

Siyasal anlamda muhafazakar dindarlar, tek parti ve tek adam siyasal anlayışına yatkındır. Bu anlamda Alparslan, Yavuz Sultan Selim, Fatih, Kanuni, II. Abdülhamid yönetimlerini olumlarlar. Güçlü merkez ve güçlü lider siyasal algıda önemli bir yer tutar. Bu anlamda muhalefet düzeni bozma potansiyeli olan fitne odağıdır. 

Kuşkusuz değişim kaçınılmazdır, ancak kendi başına olumlu bir değer değildir. Önemli olan değişimin ne yönde seyrettiğidir. İyiden yozlaşmaya doğru olan gidiş de değişimdir kuşkusuz. Geçmişteki yaptıklarının hatırına iktidara desteğini sürdüren muhafazakar dindar kitlenin sabrını fazla zorlamamak gerekiyor. Muhalefetin yetersizliğinden ürken muhafazakar seçmenin gönülsüz desteğinin ne anlama geldiğinin siyasal okumasını iyi analiz etmek gerektiği açıktır.