Platon'dan Pinker'a
Siyasi Düşünce Tarihi
Larry Arnhart
Adres Yayınları
640 sayfa
Normalde iyi bir siyasi düşünceler tarihi kitabı ya düşünürün doktrinini çok iyi özetler ya da düşünürün fikirlerini kendi çağına oturtur. Bizler de Platon ya da Aziz Augustine gibi modern öncesi düşünürlerle çağımızın siyasi sorunları arasında bir bağlantı kuramayız.
Bir de genellikle siyasi düşünceler tarihi uzmanları ekonomi, antropoloji, evrim biyolojisi, psikoloji gibi sahalarda bilgisizdirler. Onların yazdığı eserin çağımızda bilimin geldiği yerle çelişip çelişmediğinin muhasebesini yapamayız.
Böyle olunca da siyasi düşünceler tarihi siyaset bilimi bölümlerinde öğretilen sıkıcı bir disipline dönüşür ve biz sıradan insanlar hayatımızı kuşatan siyaseti siyaset düşünürlerinin bilgeliğinden yoksun olarak geleneksel önyargılarımızla yürütürüz.
Larry Arnhart böyle yapmıyor. Arnhart siyasi bir düşünürün fikirlerini tartışırken bu fikirlerin çağdaş antropoloji, evrim bilimi, ekonomi, psikoloji gibi bilimlerle ilişkisini de ele alıyor.
Yine Arnhart geçmiş düşünürleri tartışırken bu fikirleri 11 Eylül, 2008 ekonomik krizi, küresel ısınma ve yapay zeka gibi günümüzün sorunlarıyla ustalıkla harmanlıyor.
Arnhart'ın amacı bu düşünürlerin tüm fikirlerini özetlemek değil. Bu özeti başka sayısız kitapta bulabilirsiniz zaten. Bunun yerine Arnhart bir düşünürün en kilit fikirlerini seçiyor. Bu fikirlerin güncelliğini ifşa ediyor. Ve bu fikrin lehindeki ve aleyhindeki argümanları taraf tutmadan serimliyor. Ve bu yolla Arnhart okuyucuyu sonu gelmeyen bir tartışmanın içine çekerek onu kendi özgün fikirlerini inşa etmesi yönünde kışkırtıyor.
Ve Arnhart çok hakkaniyetli. Kitap hem Platon'a hem Makyavel'e hem Adam Smith'e hem Marx'a beraberce sempati aşılıyor.
Kitapta hiçbir teknik terim yok. İyi eğitim almış bir lise mezunu da kitabı rahatlıkla okuyabilir. Her düşünüre ortalama 40 sayfa ayrılmış. Yani bir bölüm rahatlıkla bir buçuk saat içinde okunabilir. Ve bölümler birbirinden tamamen bağımsız. Yani istediğiniz düşünürü seçip okuyabilirsiniz. Ayrıca kitap siyasi düşünceler tarihini öğrenmek için tutku uyandıran bir başlangıç kitabı. Hatta siyaset bilimi profesörü olsanız bile eğer Arnhart'ın perspektifinden haberdar değilseniz siz de bu kitabı tutkuyla okuyabilirsiniz.
Bu kitap insanın Platon ya da Locke herhangi bir düşünürün fikirlerini hakkıyla ve bütünüyle öğrenmesini sağlamıyor. Fakat güncel siyasette rol almak hepimizin kaçınılmaz göreviyse bu kitap siyasi tefekkürümüzü derinleştiriyor ve zenginleştiriyor. Ayrıca getirdiği ikna edici alternatif bakış açılarıyla siyasi taassuplarımızı ve önyargılarımızı hayli esnetiyor. Nihayetinde bu kitap siyasi bilgelik geliştirmemize hizmet ediyor.
Arnhart'ın kitabını şu anda üçüncü defa okuyorum. Sanıyorum önümüzdeki on yılda üç defa daha okurum. Size de okumanızı ve başucu kitaplarınızdan biri yapmanızı şiddetle tavsiye ederim. İster profesyonel siyasetçi olun, ister akademisyen olun, isterse de siyaset namına sadece oy kullanan ve arkadaşlarıyla kafede siyasi sohbet yapan bir insan olun... Kitabı okuyunca siyaseti daha derinden konuştuğunuzu hissedecek, siyasi düşünceler tarihine derin bir tutku duyacak ve Platon, Locke ya da Rousseau gibi düşünürleri sohbet arkadaşı olarak göreceksiniz.