ANKARA, 103 YIL ÖNCE BUGÜN BAŞKENT OLDU

ANKARA, 103 YIL ÖNCE BUGÜN BAŞKENT OLDU

13 Ekim 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde alınan tarihî kararla Ankara, yeni Türk devletinin başkenti ilan edildi. Millî Mücadele’nin karargâhı olan Ankara, bu kararla yalnızca bir yönetim merkezi değil, bağımsızlığın, millî iradenin ve yeni bir devlet anlayışının da sembolü hâline geldi.

Alpay Uzunali - Haber

ANKARA, 103 YIL ÖNCE BUGÜN  BAŞKENT OLDU

MİLLÎ MÜCADELE’NİN KARARGÂHINDAN CUMHURİYET’İN BAŞKENTİNE

Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde tarihî bir rol üstlenen Ankara, başkent ilan edilişinin 103. yıl dönümünü kutluyor. 13 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen tek maddelik kanunla Ankara, Türkiye Devleti’nin resmî başkenti oldu.

Cumhuriyet’in ilanından yalnızca 16 gün önce alınan bu karar, Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından yeni devletin siyasi ve idari yapılanmasında önemli bir dönüm noktası olarak tarihe geçti.

Osmanlı Devleti’nin yüzyıllar boyunca yönetim merkezi olan İstanbul’un yerine Ankara’nın tercih edilmesi, yalnızca coğrafi bir değişiklik değil, millî egemenliğe dayanan yeni devlet anlayışının da güçlü bir ifadesiydi.

MUSTAFA KEMAL PAŞA’NIN ANKARA’YA GELİŞİ TARİHİN SEYRİNİ DEĞİŞTİRDİ

Ankara’nın başkentliğe uzanan yolculuğunda en önemli dönüm noktalarından biri, Mustafa Kemal Paşa’nın 27 Aralık 1919 tarihinde şehre gelişi oldu. Ankara halkının büyük bir coşkuyla karşıladığı Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti, Millî Mücadele’nin siyasi ve askerî çalışmalarını buradan yürütmeye başladı. 23 Nisan 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Ankara’da açılmasıyla şehir, millî iradenin tecelli ettiği merkez hâline geldi. Kurtuluş Savaşı’nın en kritik kararları Ankara’da alındı; cephelerin yönetimi, diplomatik temaslar ve yeni devletin kuruluş hazırlıkları bu şehirden yürütüldü. Böylece Ankara, başkent ilan edilmesinden çok önce fiilen devletin yönetim merkezi konumuna yükseldi.

ANKARA NEDEN BAŞKENT SEÇİLDİ?

Ankara’nın başkent olarak belirlenmesinde askerî, siyasi, coğrafi ve toplumsal birçok unsur etkili oldu. Anadolu’nun iç kesimlerinde bulunması, şehri dış müdahalelere ve denizden gelebilecek saldırılara karşı İstanbul’a göre daha güvenli bir konuma taşıyordu. Demiryolu bağlantıları ve haberleşme imkânları da Ankara’nın Millî Mücadele yıllarında önemli bir lojistik merkez olmasını sağladı. Bunun yanında Ankara halkının bağımsızlık mücadelesine verdiği destek, şehrin millî hafızadaki yerini güçlendirdi.

Başkent tercihi aynı zamanda yeni devletin Anadolu merkezli bir anlayışla şekillendirilmesi iradesini ortaya koyuyordu. Ankara, Cumhuriyet’in modernleşme ve yeniden yapılanma hedeflerinin hayata geçirileceği şehir olarak belirlendi.

İSMET PAŞA VE ARKADAŞLARINDAN TARİHÎ KANUN TEKLİFİ

Lozan Barış Antlaşması’nın 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanmasının ardından yeni Türk devletinin başkentinin neresi olacağı meselesi daha belirgin biçimde gündeme geldi. 9 Ekim 1923 tarihinde İsmet Paşa ve 14 milletvekili tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Ankara’nın başkent olması yönünde bir kanun teklifi sunuldu. Teklif, 13 Ekim 1923 tarihinde Mecliste kabul edildi. Kanunun tek maddesinde şu hüküm yer aldı:  Türkiye Devleti’nin makarr-ı idaresi Ankara şehridir.

Bu tarihî kararla Ankara’nın devletin yönetim merkezi olduğu hukuken de kesinleşti.

CUMHURİYET’İN İLANINA GİDEN YOLDA KRİTİK ADIM

Ankara’nın başkent ilan edilmesinden 16 gün sonra, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi. Böylece Ankara, yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi ve idari merkezi olarak tarihî misyonunu sürdürdü. Başkent kararı, yalnızca bir şehrin statüsünü değiştirmekle kalmadı; Türkiye’nin geleceğine ilişkin siyasi tercihlerin ve millî egemenlik anlayışının da önemli bir göstergesi oldu.

ANKARA’NIN BAŞKENTLİĞİNE UZANAN TARİHÎ SÜREÇ

| Tarih          | Tarihî gelişme                                             |
| -------------- | ---------------------------------------------------------- 
| 27 Aralık 1919 | Mustafa Kemal Paşa Ankara’ya geldi.                       
| 23 Nisan 1920  | TBMM Ankara’da açıldı.                                     
| 24 Temmuz 1923 | Lozan Barış Antlaşması imzalandı.                          
| 2 Ekim 1923    | İtilaf Devletleri’nin son birlikleri İstanbul’dan ayrıldı. 
| 9 Ekim 1923    | Ankara’nın başkent olması için kanun teklifi verildi.     
| 13 Ekim 1923   | Ankara resmen başkent ilan edildi.                         
| 29 Ekim 1923   | Cumhuriyet ilan edildi.                                    

103 YILLIK BAŞKENT: MİLLÎ İRADENİN VE BAĞIMSIZLIĞIN SEMBOLÜ

Bir asrı aşan başkentlik geçmişiyle Ankara, bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin yönetim merkezi olmasının yanında Millî Mücadele’nin hatıralarını taşıyan tarihî bir şehir olma özelliğini de koruyor. Birinci Meclis binası, Millî Mücadele yıllarının karargâhları, tarihî Ulus semti ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında inşa edilen kamu yapıları, Ankara’nın yakın tarihimizde üstlendiği rolün somut tanıkları arasında yer alıyor. 13 Ekim 1923’te alınan tarihî kararın 103. yıl dönümünde Ankara, bağımsızlık mücadelesinin karargâhından Cumhuriyet’in başkentine uzanan yolculuğuyla Türkiye’nin ortak hafızasındaki müstesna yerini korumaya devam ediyor.

ORTATV.COM | Tarih – Kültür – Cumhuriyet Tarihi
 

DİĞER HABERLER

CUMHURİYET BAYRAMI KUTLU OLSUN
CUMHURİYET BAYRAMI KUTLU OLSUN
29 Ekim 2026 Perşembe